แก้รัฐธรรมนูญ 2569 เดินหน้าต่อ จับตาประชุมเพื่อไทย 16 มิ.ย. ปม สสร.-คำวินิจฉัยศาล

ปมสำคัญอยู่ที่ “สสร.” และคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ

ประเด็นหลักที่กำลังถูกหารือคือรูปแบบที่มาของสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ หรือ สสร. ซึ่งแต่ละฝ่ายมีแนวคิดแตกต่างกัน

พรรคเพื่อไทยยังยืนยันหลักการเปิดทางสู่การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ โดยต้องการให้ประชาชนมีส่วนร่วมมากขึ้น แต่ขณะเดียวกันก็ต้องออกแบบกลไกให้ไม่ขัดต่อแนวทางที่ศาลรัฐธรรมนูญเคยวางไว้

ด้านพรรคภูมิใจไทยระบุว่า พร้อมสนับสนุนการแก้ไขรัฐธรรมนูญ หากร่างดังกล่าวไม่ขัดต่อ 3 หลักการสำคัญ ได้แก่

1. ไม่ขัดคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ

2. ไม่ขัดต่อบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ

3. ไม่แก้ไขหมวด 1 และหมวด 2

นายภราดร ปริศนานันทกุล รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และ สส.อ่างทอง พรรคภูมิใจไทย ระบุว่า พรรคยังไม่ได้เห็นร่างฉบับใหม่ของพรรคเพื่อไทย แต่หากเนื้อหาไม่ขัดต่อหลักการดังกล่าว ก็ไม่มีเหตุผลที่จะไม่สนับสนุน

หลายโมเดลแข่งขันกันในสภา

ปัจจุบันมีข้อเสนอเกี่ยวกับกระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่จากหลายฝ่าย

พรรคประชาชน

เสนอให้มี สสร. ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน โดยยึดหลักสำคัญ 3 ประการ ได้แก่

• การมีส่วนร่วมของประชาชน
• ป้องกันการผูกขาดอำนาจในการยกร่าง
• ไม่เพิ่มอำนาจพิเศษให้วุฒิสภาในการกำหนดเนื้อหารัฐธรรมนูญ

พรรคภูมิใจไทย

สนับสนุนแนวทางที่ให้ผู้ยกร่างได้รับการคัดเลือกผ่านกลไกของรัฐสภา มากกว่าการเลือกตั้งโดยตรง เนื่องจากเห็นว่าการเลือก สสร. โดยตรงอาจมีประเด็นเกี่ยวกับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ

กลุ่ม ส.ว.

อีกหนึ่งข้อเสนอที่กำลังรวบรวมรายชื่อคือร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ผลักดันโดยกลุ่มสมาชิกวุฒิสภา นำโดยนายนรเศรษฐ์ ปรัชญากร ซึ่งเสนอให้มี "สภาการมีส่วนร่วมของประชาชน" จำนวน 200 คน มาจากการเลือกตั้งทั้งหมด เพื่อทำหน้าที่สะท้อนความคิดเห็นของประชาชนและรับรองร่างรัฐธรรมนูญ ขณะที่คณะผู้ยกร่างจะมาจากการคัดเลือกของรัฐสภา

ประชามติเปิดทาง แต่สภายังต้องหาฉันทามติ

ผลประชามติเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของกระบวนการแก้รัฐธรรมนูญ โดยมีผู้ใช้สิทธิ 36.8 ล้านคน และมีผู้เห็นชอบให้จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ประมาณ 21.6 ล้านคน

แม้ผลประชามติจะสะท้อนความต้องการของประชาชนในระดับหนึ่ง แต่การผลักดันเข้าสู่กระบวนการนิติบัญญัติยังต้องอาศัยความเห็นร่วมจากพรรคการเมือง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร วุฒิสภา และการออกแบบกลไกที่สามารถเดินหน้าได้ภายใต้กรอบรัฐธรรมนูญปัจจุบัน

จับตาปลายเดือนมิถุนายน

หลังการประชุมพรรคเพื่อไทยวันที่ 16 มิถุนายนนี้ คาดว่าจะเห็นความชัดเจนมากขึ้นเกี่ยวกับเนื้อหาร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ รวมถึงแนวทางรวบรวมเสียงสนับสนุนเพื่อเสนอเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภา

ขณะเดียวกัน กลุ่ม ส.ว. และภาคประชาชนก็อยู่ระหว่างเดินหน้ารวบรวมรายชื่อสนับสนุนร่างของตนเอง ทำให้ช่วงปลายเดือนมิถุนายนอาจเป็นอีกหนึ่งจุดสำคัญที่ทิศทางการแก้ไขรัฐธรรมนูญจะเริ่มมีความชัดเจนมากขึ้น