สารหนูแม่น้ำสายเกินมาตรฐาน 17 เท่า รัฐบาลเร่งแก้ปัญหาข้ามแดน

สถานการณ์สารหนูและโลหะหนักปนเปื้อนในแม่น้ำภาคเหนือยังเป็นประเด็นที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะแม่น้ำสายและแม่น้ำกกในจังหวัดเชียงราย แม้ผลตรวจวัดสารหนูบางช่วงมีแนวโน้มลดลง แต่ระดับการปนเปื้อนยังสูงกว่าค่ามาตรฐาน ส่งผลให้ประชาชนกังวลต่อความปลอดภัยของน้ำที่ใช้ในการอุปโภคบริโภค รวมถึงผลกระทบต่อการเกษตร การประมง และระบบนิเวศในระยะยาว
รัฐบาลเร่งประสานความร่วมมือกับเมียนมาและจีน เพื่อจัดการปัญหาสารปนเปื้อนในลุ่มน้ำข้ามพรมแดน พร้อมเตรียมประชุมคณะทำงานร่วมไทย–เมียนมา ระหว่างวันที่ 25–26 พฤศจิกายน 2569 เพื่อกำหนดแนวทางตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษและวางมาตรการแก้ไขตั้งแต่ต้นน้ำ ควบคู่กับการจัดหาแหล่งน้ำสำรองและยกระดับระบบตรวจสอบคุณภาพน้ำในพื้นที่เสี่ยง
สารหนูแม่น้ำสายลดลง แต่ยังเกินมาตรฐาน 17 เท่า
ข้อมูลสถานการณ์แม่น้ำสายบริเวณอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย พบว่าระดับสารหนูมีแนวโน้มลดลงจากช่วงก่อนหน้าที่เคยตรวจพบสูงกว่าค่ามาตรฐานถึง 28 เท่า เหลือประมาณ 17 เท่า อย่างไรก็ตาม แม้ตัวเลขจะปรับลดลง แต่ยังถือว่าเกินระดับมาตรฐานอย่างมาก และจำเป็นต้องติดตามตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง
ขณะเดียวกัน มีรายงานว่าเริ่มนำน้ำดิบจากแหล่งน้ำในพื้นที่เข้าสู่กระบวนการผลิตน้ำประปาได้แล้ว แต่การนำน้ำมาใช้ต้องผ่านกระบวนการปรับปรุงคุณภาพและตรวจสอบให้เป็นไปตามเกณฑ์ความปลอดภัยก่อนจ่ายให้ประชาชน
นอกจากนี้ สภาพแม่น้ำบางช่วงยังพบปัญหาน้ำขุ่นแดงและการสะสมของตะกอน ซึ่งเพิ่มความกังวลเกี่ยวกับสารปนเปื้อนที่อาจตกค้างอยู่ในตะกอนท้องน้ำ โดยเฉพาะสารหนูและโลหะหนักชนิดอื่นที่อาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
สำหรับสาเหตุของการปนเปื้อน มีข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับกิจกรรมเหมืองแร่ในพื้นที่ต้นน้ำ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการชะล้างตะกอนและสารปนเปื้อนลงสู่แม่น้ำ อย่างไรก็ตาม ยังจำเป็นต้องใช้ผลตรวจทางวิทยาศาสตร์เพื่อยืนยันแหล่งกำเนิดและกระบวนการแพร่กระจายของสารดังกล่าว
รัฐบาลเตรียมหารือเมียนมา–จีน แก้ปัญหาสารพิษต้นน้ำ
รัฐบาลให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาสารปนเปื้อนในแม่น้ำข้ามพรมแดน เนื่องจากแม่น้ำกกและแม่น้ำสายมีความเชื่อมโยงกับพื้นที่นอกประเทศไทย การจัดการปัญหาจึงต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศ โดยเฉพาะการตรวจสอบกิจกรรมในพื้นที่ต้นน้ำและการแลกเปลี่ยนข้อมูลคุณภาพน้ำ
รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เปิดเผยว่า รัฐบาลเตรียมผลักดันการจัดตั้งคณะทำงานร่วมกับเมียนมา จีน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การตรวจสอบครอบคลุมทั้งคุณภาพน้ำและตะกอน ตั้งแต่พื้นที่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ
แนวทางสำคัญประกอบด้วยการเชื่อมโยงห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำระหว่างประเทศ การแลกเปลี่ยนข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ และการนำเทคโนโลยีมาใช้ตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษ
นอกจากนี้ ไทยยังเตรียมความพร้อมส่งทีมนักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญเข้าไปสนับสนุนการตรวจสอบและจัดการสารปนเปื้อนในพื้นที่ฝั่งเมียนมา หากได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
สำหรับวันที่ 25–26 พฤศจิกายน 2569 มีกำหนดประชุมคณะทำงานร่วมระหว่างไทยกับเมียนมา โดยมีหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อม กระทรวงการต่างประเทศ และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เข้าร่วม เพื่อกำหนดแนวทางบริหารจัดการคุณภาพน้ำและมาตรการลดการปนเปื้อนจากต้นทาง
สรุปข่าว
สถานการณ์สารหนูและโลหะหนักปนเปื้อนในแม่น้ำภาคเหนือยังเป็นประเด็นที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะแม่น้ำสายและแม่น้ำกกในจังหวัดเชียงราย แม้ผลตรวจวัดสารหนูบางช่วงมีแนวโน้มลดลง แต่ระดับการปนเปื้อนยังสูงกว่าค่ามาตรฐาน ส่งผลให้ประชาชนกังวลต่อความปลอดภัยของน้ำที่ใช้ในการอุปโภคบริโภค รวมถึงผลกระทบต่อการเกษตร การประมง และระบบนิเวศในระยะยาว
รัฐบาลเร่งประสานความร่วมมือกับเมียนมาและจีน เพื่อจัดการปัญหาสารปนเปื้อนในลุ่มน้ำข้ามพรมแดน พร้อมเตรียมประชุมคณะทำงานร่วมไทย–เมียนมา ระหว่างวันที่ 25–26 พฤศจิกายน 2569 เพื่อกำหนดแนวทางตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษและวางมาตรการแก้ไขตั้งแต่ต้นน้ำ ควบคู่กับการจัดหาแหล่งน้ำสำรองและยกระดับระบบตรวจสอบคุณภาพน้ำในพื้นที่เสี่ยง
สารหนูแม่น้ำสายลดลง แต่ยังเกินมาตรฐาน 17 เท่า
ข้อมูลสถานการณ์แม่น้ำสายบริเวณอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย พบว่าระดับสารหนูมีแนวโน้มลดลงจากช่วงก่อนหน้าที่เคยตรวจพบสูงกว่าค่ามาตรฐานถึง 28 เท่า เหลือประมาณ 17 เท่า อย่างไรก็ตาม แม้ตัวเลขจะปรับลดลง แต่ยังถือว่าเกินระดับมาตรฐานอย่างมาก และจำเป็นต้องติดตามตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง
ขณะเดียวกัน มีรายงานว่าเริ่มนำน้ำดิบจากแหล่งน้ำในพื้นที่เข้าสู่กระบวนการผลิตน้ำประปาได้แล้ว แต่การนำน้ำมาใช้ต้องผ่านกระบวนการปรับปรุงคุณภาพและตรวจสอบให้เป็นไปตามเกณฑ์ความปลอดภัยก่อนจ่ายให้ประชาชน
นอกจากนี้ สภาพแม่น้ำบางช่วงยังพบปัญหาน้ำขุ่นแดงและการสะสมของตะกอน ซึ่งเพิ่มความกังวลเกี่ยวกับสารปนเปื้อนที่อาจตกค้างอยู่ในตะกอนท้องน้ำ โดยเฉพาะสารหนูและโลหะหนักชนิดอื่นที่อาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
สำหรับสาเหตุของการปนเปื้อน มีข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับกิจกรรมเหมืองแร่ในพื้นที่ต้นน้ำ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการชะล้างตะกอนและสารปนเปื้อนลงสู่แม่น้ำ อย่างไรก็ตาม ยังจำเป็นต้องใช้ผลตรวจทางวิทยาศาสตร์เพื่อยืนยันแหล่งกำเนิดและกระบวนการแพร่กระจายของสารดังกล่าว
รัฐบาลเตรียมหารือเมียนมา–จีน แก้ปัญหาสารพิษต้นน้ำ
รัฐบาลให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาสารปนเปื้อนในแม่น้ำข้ามพรมแดน เนื่องจากแม่น้ำกกและแม่น้ำสายมีความเชื่อมโยงกับพื้นที่นอกประเทศไทย การจัดการปัญหาจึงต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศ โดยเฉพาะการตรวจสอบกิจกรรมในพื้นที่ต้นน้ำและการแลกเปลี่ยนข้อมูลคุณภาพน้ำ
รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เปิดเผยว่า รัฐบาลเตรียมผลักดันการจัดตั้งคณะทำงานร่วมกับเมียนมา จีน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การตรวจสอบครอบคลุมทั้งคุณภาพน้ำและตะกอน ตั้งแต่พื้นที่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ
แนวทางสำคัญประกอบด้วยการเชื่อมโยงห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำระหว่างประเทศ การแลกเปลี่ยนข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ และการนำเทคโนโลยีมาใช้ตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษ
นอกจากนี้ ไทยยังเตรียมความพร้อมส่งทีมนักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญเข้าไปสนับสนุนการตรวจสอบและจัดการสารปนเปื้อนในพื้นที่ฝั่งเมียนมา หากได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
สำหรับวันที่ 25–26 พฤศจิกายน 2569 มีกำหนดประชุมคณะทำงานร่วมระหว่างไทยกับเมียนมา โดยมีหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อม กระทรวงการต่างประเทศ และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เข้าร่วม เพื่อกำหนดแนวทางบริหารจัดการคุณภาพน้ำและมาตรการลดการปนเปื้อนจากต้นทาง
เตรียมแหล่งน้ำสำรอง ระบบกรองน้ำ และชุดตรวจคุณภาพน้ำ
ระหว่างดำเนินการประสานความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้าน รัฐบาลยังเดินหน้ามาตรการภายในประเทศควบคู่กัน โดยให้ความสำคัญกับการจัดหาแหล่งน้ำสำรองและแหล่งน้ำทดแทนสำหรับประชาชนในพื้นที่เสี่ยง
มาตรการที่อยู่ระหว่างพิจารณาครอบคลุมการปรับปรุงคุณภาพน้ำ การติดตั้งระบบกรองน้ำที่เหมาะสมกับชนิดของสารปนเปื้อน และการนำชุดตรวจคุณภาพน้ำลงสู่พื้นที่ เพื่อเพิ่มความรวดเร็วในการเฝ้าระวังและตรวจสอบความปลอดภัย
อีกแนวทางหนึ่งคือการศึกษาความเป็นไปได้ในการสร้างฝายชะลอน้ำเพื่อดักจับตะกอนที่อาจมีสารหนูปนเปื้อน ก่อนรวบรวมและนำไปกำจัดด้วยวิธีที่เหมาะสม
อย่างไรก็ตาม การดำเนินมาตรการดังกล่าวจำเป็นต้องผ่านการประเมินทางวิทยาศาสตร์ ทั้งด้านประสิทธิภาพในการดักจับตะกอน ความเสี่ยงต่อการสะสมสารพิษ และผลกระทบต่อระบบนิเวศ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาต่อเนื่องในพื้นที่ปลายน้ำ
หอการค้าเชียงรายห่วงผลกระทบการค้าและท่องเที่ยว
ภาคเอกชนในจังหวัดเชียงรายเริ่มแสดงความกังวลต่อสถานการณ์สารปนเปื้อนในแม่น้ำ เนื่องจากปัญหาดังกล่าวเกี่ยวข้องกับทั้งสุขภาพประชาชน คุณภาพชีวิต และกิจกรรมทางเศรษฐกิจของจังหวัด
ประธานหอการค้าจังหวัดเชียงรายระบุว่า ผลกระทบที่ต้องติดตามครอบคลุมภาคการค้า การท่องเที่ยว การเกษตร และความเชื่อมั่นของนักเดินทาง โดยเฉพาะพื้นที่ที่ต้องพึ่งพาแม่น้ำในการประกอบอาชีพและให้บริการด้านการท่องเที่ยว
อย่างไรก็ตาม ขณะนี้ยังไม่มีตัวเลขความเสียหายทางเศรษฐกิจหรือจำนวนนักท่องเที่ยวที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาสารปนเปื้อนอย่างชัดเจน เนื่องจากสถานการณ์มีความซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับกิจกรรมหลายภาคส่วน
ภาคเอกชนจึงต้องการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งกำหนดมาตรการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมสื่อสารข้อมูลคุณภาพน้ำที่ผ่านการตรวจสอบแล้วอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างความมั่นใจให้ประชาชน ผู้ประกอบการ และนักท่องเที่ยว
ศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมิน 4 จังหวัดเสี่ยงกระทบ
ศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมินว่า ปัญหาสารปนเปื้อนในแหล่งน้ำจืดของประเทศไทยมีความเสี่ยงส่งผลกระทบต่อพื้นที่อย่างน้อย 4 จังหวัด ได้แก่ เชียงราย เชียงใหม่ ปราจีนบุรี และฉะเชิงเทรา ครอบคลุมพื้นที่ลุ่มน้ำในภาคเหนือและภาคตะวันออก
นอกจากนี้ ยังต้องติดตามความเสี่ยงที่สารปนเปื้อนอาจแพร่กระจายไปยังลุ่มน้ำสำคัญ เช่น แม่น้ำโขงและแม่น้ำบางปะกง ซึ่งเป็นแหล่งน้ำที่เกี่ยวข้องกับการดำรงชีวิตและกิจกรรมทางเศรษฐกิจของประชาชนจำนวนมาก
สำหรับความเสียหายโดยตรงต่อภาคประมงน้ำจืดในพื้นที่ 4 จังหวัด มีการประเมินมูลค่าความเสียหายประมาณ 100 ล้านบาทต่อปี อย่างไรก็ตาม ผลกระทบที่ประเมินเป็นตัวเงินได้ยังไม่ครอบคลุมความเสี่ยงด้านสุขภาพ วิถีชีวิตของชุมชน และความมั่นคงทางอาหารในระยะยาว
ข้อมูลยังระบุว่า มีประชาชนมากกว่า 44,700 ครัวเรือนที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่เสี่ยงและกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ต้องพึ่งพาคุณภาพน้ำ ทั้งเกษตรกร ผู้ประกอบอาชีพประมง และธุรกิจบริการที่เกี่ยวข้อง
ประเด็นสำคัญคือความเสี่ยงจากการสะสมของสารพิษในดิน ตะกอน และสิ่งมีชีวิตในแหล่งน้ำ ซึ่งอาจส่งผลต่อความปลอดภัยของผลผลิตทางการเกษตรและอาหาร หากไม่ได้รับการตรวจสอบและจัดการอย่างเหมาะสม
จับตาภัยแล้งเพิ่มความเสี่ยงสารปนเปื้อนสะสม
นอกจากปัญหาสารปนเปื้อนแล้ว สภาพภูมิอากาศยังเป็นอีกปัจจัยที่ต้องติดตาม โดยเฉพาะความเสี่ยงจากภาวะเอลนีโญที่อาจส่งผลให้บางพื้นที่มีฝนลดลงและเผชิญสภาพอากาศร้อนและแห้งแล้ง
หากปริมาณน้ำในแม่น้ำลดลง อาจทำให้ความสามารถในการเจือจางสารปนเปื้อนลดลงตามไปด้วย ขณะที่สารบางชนิดสามารถสะสมอยู่ในตะกอนและดินได้เป็นเวลานาน จึงจำเป็นต้องเฝ้าระวังทั้งคุณภาพน้ำและตะกอนอย่างต่อเนื่อง
การติดตามสถานการณ์ในระยะต่อไปจึงต้องพิจารณาร่วมกันทั้งปริมาณน้ำฝน ระดับน้ำในแม่น้ำ ความเข้มข้นของสารปนเปื้อน และความเสี่ยงต่อการนำไปใช้ประโยชน์ในภาคเกษตรและการประมง
จับตาประชุม 25–26 พ.ย. วางแนวทางจัดการมลพิษข้ามแดน
สำหรับความคืบหน้าที่ต้องติดตามในระยะใกล้ คือการประชุมคณะทำงานร่วมไทย–เมียนมา วันที่ 25–26 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งจะเป็นเวทีสำคัญในการหารือแนวทางตรวจสอบคุณภาพน้ำและจัดการปัญหาสารปนเปื้อนบริเวณต้นน้ำ
ขณะเดียวกัน หน่วยงานไทยจะต้องเดินหน้าตรวจวัดคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง พร้อมกำหนดแนวทางดูแลประชาชนในพื้นที่เสี่ยง ทั้งการจัดหาน้ำสะอาด การตรวจสอบน้ำสำหรับการเกษตร และการเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพ
เป้าหมายสำคัญของการดำเนินงานคือการค้นหาแหล่งกำเนิดสารปนเปื้อนให้ชัดเจน ลดการปล่อยสารพิษเข้าสู่แม่น้ำ และฟื้นฟูคุณภาพแหล่งน้ำ เพื่อสร้างความปลอดภัยให้ประชาชนและรักษาความมั่นคงทางเศรษฐกิจของพื้นที่ในระยะยาว
- “แม่สาย” เริ่มมีหวัง น้ำประปาไม่พบสารหนู แต่ยังห่วงโลหะหนัก
- แม่น้ำสายเริ่มคลี่คลาย ความขุ่นลด ผลิตประปาค่าสารหนูเหลือศูนย์
- ฝายดักตะกอน ทางรอดแม่น้ำกก? หวังสกัดสารหนู โลหะหนักปนเปื้อน
- รัฐบาลเร่งแก้มลพิษแม่น้ำกก เตรียมประสานเมียนมาแก้ปัญหาข้ามแดน
- นายกฯ ส่งสีหศักดิ์ถกเมียนมา 12 พ.ย. แก้ปมสารพิษแม่น้ำสาย
บรรณาธิการออนไลน์
