งานวิจัยชี้ ฮอร์โมนบำบัดหลังวัยหมดประจำเดือน อาจช่วยความจำและการคิด

Share on Line Share on Facebook Share on X
งานวิจัยชี้ ฮอร์โมนบำบัดหลังวัยหมดประจำเดือน อาจช่วยความจำและการคิด

งานวิจัยใหม่เผย การรักษาด้วยฮอร์โมนในผู้หญิงหลังเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน อาจช่วยส่งเสริมความสามารถด้านการรู้คิด ทั้งความจำและการคิดวิเคราะห์ แต่ประโยชน์ที่ได้รับอาจแตกต่างกันตามความเสี่ยงทางพันธุกรรมต่อโรคอัลไซเมอร์ และชนิดของฮอร์โมนที่ใช้ในการรักษา สะท้อนให้เห็นว่าการให้ฮอร์โมนทดแทนอาจไม่ใช่แนวทางที่เหมาะสมกับผู้หญิงทุกคน

ข้อมูลดังกล่าวนำเสนอในการประชุมประจำปีของสมาคมประสาทวิทยาศาสตร์ (Society for Neuroscience) โดย มาเตจา เปโรวิช (Mateja Perović) นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยโตรอนโต ประเทศแคนาดา และทีมวิจัยได้วิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพของผู้หญิงหลังวัยหมดประจำเดือนมากกว่า 14,000 คน ทั้งกลุ่มที่มีความสามารถด้านการรู้คิดปกติและกลุ่มที่มีความบกพร่องด้านการรู้คิดเล็กน้อย รวมถึงผู้ที่ไม่เคยใช้ฮอร์โมนบำบัดและผู้ที่ได้รับฮอร์โมนชนิดต่าง ๆ


ฮอร์โมนหลังวัยหมดประจำเดือนเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงอัลไซเมอร์อย่างไร?

โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคสมองเสื่อมที่พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย โดยประมาณ 2 ใน 3 ของผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นอัลไซเมอร์เป็นผู้หญิง ทำให้นักวิทยาศาสตร์สนใจศึกษาความเชื่อมโยงระหว่างการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในช่วงวัยหมดประจำเดือนกับสุขภาพสมองมากขึ้น

เมื่อผู้หญิงเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน การผลิตฮอร์โมนเพศหญิง โดยเฉพาะเอสโตรเจน จะลดลง ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงหลายด้านทั้งในร่างกายและสมอง ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับความเสื่อมของความสามารถด้านการรู้คิด และความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาว่าการให้ฮอร์โมนทดแทนสามารถป้องกันความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ได้หรือไม่นั้น ยังไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน นักวิจัยมองว่าสาเหตุหนึ่งอาจมาจากการศึกษาและการรักษาที่มักแบ่งผู้หญิงเพียงเป็นกลุ่มที่ได้รับฮอร์โมนกับไม่ได้รับฮอร์โมน ทั้งที่ในความเป็นจริงมีฮอร์โมนบำบัดหลายชนิด และผู้หญิงแต่ละคนมีความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์แตกต่างกัน



สรุปข่าว

งานวิจัยพบว่า ฮอร์โมนบำบัดหลังวัยหมดประจำเดือนอาจช่วยส่งเสริมความจำและการคิด โดยผลลัพธ์แตกต่างตามพันธุกรรมเสี่ยงอัลไซเมอร์และชนิดของฮอร์โมนที่ใช้ อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าฮอร์โมนบำบัดป้องกันอัลไซเมอร์ได้ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้เพื่อประเมินประโยชน์และความเสี่ยงเป็นรายบุคคล

งานวิจัยใหม่เผย การรักษาด้วยฮอร์โมนในผู้หญิงหลังเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน อาจช่วยส่งเสริมความสามารถด้านการรู้คิด ทั้งความจำและการคิดวิเคราะห์ แต่ประโยชน์ที่ได้รับอาจแตกต่างกันตามความเสี่ยงทางพันธุกรรมต่อโรคอัลไซเมอร์ และชนิดของฮอร์โมนที่ใช้ในการรักษา สะท้อนให้เห็นว่าการให้ฮอร์โมนทดแทนอาจไม่ใช่แนวทางที่เหมาะสมกับผู้หญิงทุกคน

ข้อมูลดังกล่าวนำเสนอในการประชุมประจำปีของสมาคมประสาทวิทยาศาสตร์ (Society for Neuroscience) โดย มาเตจา เปโรวิช (Mateja Perović) นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยโตรอนโต ประเทศแคนาดา และทีมวิจัยได้วิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพของผู้หญิงหลังวัยหมดประจำเดือนมากกว่า 14,000 คน ทั้งกลุ่มที่มีความสามารถด้านการรู้คิดปกติและกลุ่มที่มีความบกพร่องด้านการรู้คิดเล็กน้อย รวมถึงผู้ที่ไม่เคยใช้ฮอร์โมนบำบัดและผู้ที่ได้รับฮอร์โมนชนิดต่าง ๆ


ฮอร์โมนหลังวัยหมดประจำเดือนเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงอัลไซเมอร์อย่างไร?

โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคสมองเสื่อมที่พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย โดยประมาณ 2 ใน 3 ของผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นอัลไซเมอร์เป็นผู้หญิง ทำให้นักวิทยาศาสตร์สนใจศึกษาความเชื่อมโยงระหว่างการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในช่วงวัยหมดประจำเดือนกับสุขภาพสมองมากขึ้น

เมื่อผู้หญิงเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน การผลิตฮอร์โมนเพศหญิง โดยเฉพาะเอสโตรเจน จะลดลง ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงหลายด้านทั้งในร่างกายและสมอง ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับความเสื่อมของความสามารถด้านการรู้คิด และความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาว่าการให้ฮอร์โมนทดแทนสามารถป้องกันความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ได้หรือไม่นั้น ยังไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน นักวิจัยมองว่าสาเหตุหนึ่งอาจมาจากการศึกษาและการรักษาที่มักแบ่งผู้หญิงเพียงเป็นกลุ่มที่ได้รับฮอร์โมนกับไม่ได้รับฮอร์โมน ทั้งที่ในความเป็นจริงมีฮอร์โมนบำบัดหลายชนิด และผู้หญิงแต่ละคนมีความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์แตกต่างกัน



พันธุกรรม APOE ε4 อาจเป็นปัจจัยสำคัญต่อผลของฮอร์โมนบำบัด

ทีมวิจัยพบว่า พันธุกรรมเป็นอีกปัจจัยที่อาจมีผลต่อประโยชน์จากการรักษาด้วยฮอร์โมน โดยเฉพาะยีน APOE ε4 ซึ่งเป็นยีนแปรผันที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงในการเกิดโรคอัลไซเมอร์ ประชากรมากกว่าหนึ่งในสี่มียีนแปรผันดังกล่าวอย่างน้อยหนึ่งชุด

ผลการวิเคราะห์พบว่า ในกลุ่มผู้หญิงที่มียีน APOE ε4 การใช้ฮอร์โมนเอสตราไดออล (Estradiol) มีความสัมพันธ์กับประโยชน์ด้านการรู้คิดมากกว่าการใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจนชนิดผสมที่เรียกว่า Conjugated Estrogens

นอกจากนี้ ผู้หญิงที่มีความสามารถด้านการรู้คิดปกติและได้รับเอสตราไดออล ยังมีความเสี่ยงต่อการพัฒนาไปสู่ภาวะบกพร่องทางการรู้คิดเล็กน้อยต่ำกว่า ขณะที่ผู้หญิงที่มีภาวะบกพร่องด้านการรู้คิดเล็กน้อยและได้รับฮอร์โมนชนิดเดียวกัน ก็มีผลการทดสอบความสามารถทางสมองดีกว่า

นักวิจัยตั้งข้อสังเกตว่า ฮอร์โมนแต่ละชนิดอาจส่งผลต่อร่างกายแตกต่างกัน เช่น เอสตราไดออลสามารถจับกับตัวรับฮอร์โมนได้ดีกว่าเอสโตรน (Estrone) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่พบในส่วนผสมของยากลุ่ม Conjugated Estrogens จึงอาจเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ผลลัพธ์ด้านสุขภาพสมองแตกต่างกัน



ยังไม่ยืนยันว่าฮอร์โมนบำบัดป้องกันอัลไซเมอร์ได้

แม้ผลการศึกษาจะชี้ให้เห็นถึงความเป็นไปได้ของการใช้ฮอร์โมนบำบัดเพื่อส่งเสริมสุขภาพสมอง แต่ขณะนี้ยังไม่มีข้อสรุปชัดเจนว่าการรักษาด้วยฮอร์โมนสามารถลดความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อมหรือป้องกันโรคอัลไซเมอร์ได้ เนื่องจากงานวิจัยก่อนหน้านี้ให้ผลแตกต่างกัน บางการศึกษาพบแนวโน้มของผลป้องกัน ขณะที่บางงานวิจัยพบความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมเพิ่มขึ้น หรือพบผลต่อสุขภาพสมองเพียงเล็กน้อย

ด้าน สเตฟานี เปเรซ (Stephanie Perez) จากมหาวิทยาลัยเท็กซัส เมืองซานอันโตนิโอ สหรัฐอเมริกา ระบุว่า การศึกษาผลของวัยหมดประจำเดือนต่อสมองไม่ควรมุ่งพิจารณาเฉพาะฮอร์โมนเอสโตรเจนเท่านั้น เพราะฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน ฮอร์โมนกระตุ้นการเจริญของถุงไข่ (FSH) และสารกลุ่มนิวโรสเตียรอยด์ ก็อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับความเปลี่ยนแปลงของสมองในช่วงวัยดังกล่าวด้วย โดยผลกระทบอาจแตกต่างกันในผู้ที่มียีนเสี่ยงอัลไซเมอร์

ทั้งนี้ ผลการศึกษาที่นำเสนอในการประชุมดังกล่าวยังไม่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันผลและประเมินประโยชน์กับความเสี่ยงในระยะยาว

ผู้หญิงที่อยู่ในช่วงวัยหมดประจำเดือนจึงไม่ควรเริ่มใช้ฮอร์โมนบำบัดเพื่อหวังป้องกันอัลไซเมอร์ด้วยตนเอง แต่ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินอาการ ประวัติสุขภาพ ปัจจัยเสี่ยง และความเหมาะสมของการรักษาเป็นรายบุคคล

นักข่าวที่มีประสบการณ์ในวงการข่าวสุขภาพและข่าวบันเทิงมากกว่า 20 ปี ผู้หลงใหลในงานสายข่าว ที่ไม่เคยทำให้รู้สึกเบื่อ พร้อมนำเสนอข้อมูลสุขภาพที่น่าเชื่อถือและสามารถนำไปใช้ได้จริง การันตีด้วยปริญญาโทจากคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พร้อมผลงานที่ยึดมั่นในจรรยาบรรณสื่อ

แท็กบทความ

ฮอร์โมนวัยหมดประจำเดือน
ฮอร์โมนทดแทน
อัลไซเมอร์สุขภาพสมอง
ความจำวัยสูงอายุ