เปิดวิธีตรวจลูกอัณฑะด้วยตนเอง อาจช่วยพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

อะไรคือ "ความปกติ" ของลูกอัณฑะ

หลายคนกังวลเมื่อพบว่าลูกอัณฑะสองข้างไม่เท่ากัน แต่โดยทั่วไปถือเป็นเรื่องปกติที่ลูกอัณฑะข้างหนึ่งจะอยู่ต่ำกว่าอีกข้างเล็กน้อย และอาจมีขนาดแตกต่างกันเล็กน้อย

นอกจากนี้ ด้านหลังของลูกอัณฑะจะมีโครงสร้างนุ่มคล้ายเส้นหรือก้อนเล็ก ๆ เรียกว่า หลอดเก็บอสุจิ (Epididymis) ซึ่งไม่ใช่ก้อนเนื้อหรือเนื้องอก ส่วนบริเวณด้านบนจะคลำได้เป็นสายคล้ายเชือก เรียกว่า สายรั้งลูกอัณฑะ (Spermatic cord) ซึ่งเป็นโครงสร้างปกติของร่างกาย

ในบางรายอาจพบถุงน้ำหรือหลอดเลือดดำขอดบริเวณลูกอัณฑะ ซึ่งมักไม่เป็นอันตราย แต่หากมีอาการปวดหรือกังวลเรื่องภาวะมีบุตรยาก ควรปรึกษาแพทย์

สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม

ความผิดปกติที่ควรรีบพบแพทย์ ได้แก่

• คลำพบก้อนแข็งที่ลูกอัณฑะ
• ลูกอัณฑะโตขึ้นหรือมีขนาดเปลี่ยนไป
• รู้สึกหนักหรือแน่นภายในถุงอัณฑะ
• ปวดเรื้อรังหรือปวดผิดปกติ
• ถุงอัณฑะบวม แดง หรือร้อน

แม้ว่าก้อนที่ลูกอัณฑะส่วนใหญ่จะไม่ใช่มะเร็ง แต่ไม่สามารถแยกได้ด้วยการคลำเพียงอย่างเดียว จำเป็นต้องได้รับการตรวจจากแพทย์และอาจทำอัลตราซาวนด์เพื่อวินิจฉัย

มะเร็งลูกอัณฑะพบได้บ่อยในผู้ชายอายุประมาณ 20–40 ปี และถือเป็นมะเร็งที่มีโอกาสรักษาหายได้สูง หากตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

อาการปวดเฉียบพลัน ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน

หากมีอาการปวดลูกอัณฑะอย่างรุนแรงและเกิดขึ้นทันที โดยเฉพาะปวดเพียงข้างเดียว อาจเกิดจาก ภาวะลูกอัณฑะบิดขั้ว (Testicular torsion) ซึ่งทำให้เลือดไม่สามารถไปเลี้ยงลูกอัณฑะได้ หากไม่ได้รับการรักษาภายในไม่กี่ชั่วโมง อาจต้องสูญเสียลูกอัณฑะข้างนั้น

ขณะที่อาการปวดร่วมกับบวม แดง มีไข้ หรือปัสสาวะแสบขัด อาจเกิดจาก หลอดเก็บอสุจิอักเสบ (Epididymitis) ซึ่งมักรักษาได้ด้วยยาและการพักผ่อน

วิธีตรวจลูกอัณฑะด้วยตนเอง

การตรวจทำได้ง่าย โดยอาศัยเวลาเพียงไม่กี่นาทีขณะอาบน้ำอุ่น

• ตรวจทีละข้าง
• ใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วอื่น ๆ คลึงลูกอัณฑะเบา ๆ
• สังเกตรูปร่าง ขนาด และความเรียบของผิวลูกอัณฑะ
• คลำหลอดเก็บอสุจิที่อยู่ด้านหลังเพื่อทำความคุ้นเคยกับโครงสร้างปกติ
• หากพบก้อนแข็ง ขนาดเปลี่ยน หรือมีอาการปวดผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์
• การรู้จักร่างกายของตัวเอง คือการป้องกันที่ดีที่สุด

ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบทางเดินปัสสาวะย้ำว่า การตรวจลูกอัณฑะด้วยตนเองไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อให้เกิดความวิตกกังวล แต่เพื่อให้ผู้ชายรู้จักสภาพปกติของร่างกายตนเอง เมื่อเกิดความเปลี่ยนแปลงจะสามารถสังเกตเห็นได้เร็ว และเข้ารับการตรวจวินิจฉัยตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ และอาจช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ในอนาคต

ที่มา: เรียบเรียงจากบทความของ นพ. Jamin Brahmbhatt ศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะและศัลยแพทย์หุ่นยนต์ แห่ง Orlando Health และผู้ช่วยศาสตราจารย์ วิทยาลัยแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซ็นทรัลฟลอริดา (University of Central Florida College of Medicine) เผยแพร่ผ่าน CNN Health