
SERS-TB นวัตกรรม AI ฝีมือคนไทย คัดกรองวัณโรคแฝงจากเลือดหยดเดียว รู้ผลเร็วภายใน 30 นาที
แม้วัณโรคจะเป็นโรคที่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่ประเทศไทยยังคงเผชิญความท้าทายจาก "วัณโรคแฝง" หรือ Latent Tuberculosis Infection (LTBI) ซึ่งเป็นภาวะที่ผู้ติดเชื้อไม่มีอาการและไม่สามารถแพร่เชื้อได้ในขณะนั้น แต่มีโอกาสพัฒนาเป็นวัณโรคระยะแสดงอาการในอนาคต โดยเฉพาะเมื่อภูมิคุ้มกันของร่างกายอ่อนแอลง
เพื่อตอบโจทย์การคัดกรองเชิงรุกและลดการแพร่ระบาดของโรค ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น พัฒนานวัตกรรม "SERS-TB" เทคโนโลยีตรวจคัดกรองวัณโรคแฝงที่ผสานการทำงานของปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ากับการวิเคราะห์ตัวอย่างเลือด


สรุปข่าว
SERS-TB นวัตกรรม AI ฝีมือคนไทย คัดกรองวัณโรคแฝงจากเลือดหยดเดียว รู้ผลเร็วภายใน 30 นาที
แม้วัณโรคจะเป็นโรคที่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่ประเทศไทยยังคงเผชิญความท้าทายจาก "วัณโรคแฝง" หรือ Latent Tuberculosis Infection (LTBI) ซึ่งเป็นภาวะที่ผู้ติดเชื้อไม่มีอาการและไม่สามารถแพร่เชื้อได้ในขณะนั้น แต่มีโอกาสพัฒนาเป็นวัณโรคระยะแสดงอาการในอนาคต โดยเฉพาะเมื่อภูมิคุ้มกันของร่างกายอ่อนแอลง
เพื่อตอบโจทย์การคัดกรองเชิงรุกและลดการแพร่ระบาดของโรค ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น พัฒนานวัตกรรม "SERS-TB" เทคโนโลยีตรวจคัดกรองวัณโรคแฝงที่ผสานการทำงานของปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ากับการวิเคราะห์ตัวอย่างเลือด


ตรวจจากเลือดหยดเดียว ลดเวลารอผลจากหลายวันเหลือเพียง 30 นาที
จุดเด่นของ SERS-TB คือการใช้ตัวอย่างเลือดปริมาณน้อยเพียงหยดเดียว จากนั้นนำมาตรวจวิเคราะห์ด้วยเทคนิค Surface-Enhanced Raman Spectroscopy (SERS) ร่วมกับเครื่องตรวจวัดสัญญาณรามานแบบพกพา ก่อนส่งข้อมูลเข้าสู่ระบบ AI เพื่อประมวลผลและจำแนกความเสี่ยงของการติดเชื้อวัณโรคแฝง
เทคโนโลยีดังกล่าวช่วยลดระยะเวลาการรอผลจากการตรวจในห้องปฏิบัติการที่อาจใช้เวลาหลายวัน เหลือเพียงประมาณ 30 นาที ทำให้บุคลากรทางการแพทย์สามารถคัดกรองกลุ่มเสี่ยงได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
OnSpec ชิปนาโนหัวใจสำคัญของระบบ
เบื้องหลังความแม่นยำของ SERS-TB คือ "OnSpec" ชิปขยายสัญญาณรามานโครงสร้างนาโนจากโลหะเงินที่นักวิจัยไทยพัฒนาขึ้น ช่วยเพิ่มความไวในการตรวจจับสัญญาณชีวโมเลกุลในเลือด แม้จะมีความเข้มข้นต่ำก็ตาม
เมื่อทำงานร่วมกับอัลกอริทึม AI ระบบจะสามารถวิเคราะห์รูปแบบข้อมูลที่ซับซ้อนและช่วยคัดกรองผู้มีความเสี่ยงได้อย่างรวดเร็ว ลดภาระการวิเคราะห์ของบุคลากรทางการแพทย์ และเพิ่มโอกาสในการตรวจพบผู้ติดเชื้อแฝงตั้งแต่ระยะเริ่มต้น


ก้าวสำคัญสู่เป้าหมายยุติวัณโรคในประเทศไทย
ปัจจุบันวัณโรคยังคงเป็นหนึ่งในปัญหาสาธารณสุขสำคัญของประเทศ โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรที่มีความเสี่ยงสูง การมีเครื่องมือคัดกรองที่ใช้งานได้สะดวก พกพาได้ และให้ผลรวดเร็ว จะช่วยสนับสนุนการดำเนินงานเชิงรุกในระดับชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
SERS-TB จึงถือเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการนำเทคโนโลยีขั้นสูง ทั้ง AI เซนเซอร์ และนาโนเทคโนโลยี มาประยุกต์ใช้เพื่อแก้ปัญหาสุขภาพของประเทศ พร้อมสนับสนุนเป้าหมาย End TB หรือการยุติปัญหาวัณโรคของประเทศไทยภายในปี 2578 ตามแนวทางขององค์การอนามัยโลก
นอกจากสะท้อนศักยภาพของนักวิจัยไทยแล้ว นวัตกรรมนี้ยังแสดงให้เห็นถึงโอกาสในการยกระดับระบบสาธารณสุขไทยให้เข้าถึงการตรวจคัดกรองโรคได้อย่างรวดเร็ว แม่นยำ และทั่วถึงมากยิ่งขึ้นในอนาคต

- วัณโรคไม่ติดต่อผ่านการกิน-ดื่มน้ำร่วมกัน ย้ำชัดแพร่ทางไอ-จาม
- 1 ใน 4 คนไทย มีเชื้อวัณโรคแฝง! ย้ำไม่ติดต่อผ่านการกิน-ดื่มน้ำร่วมกัน
- วัคซีนวัณโรค พลังแฝงที่ช่วยฝึกฝนภูมิคุ้มกันให้ต้านทานสารพัดโรค
- หยุดวงจร"วัณโรค” เชื้อแพร่กระจายอย่างไร? เรื่องต้องรู้เพื่อปกป้องคุณ และคนที่คุณรัก
- นักวิทยาศาสตร์ค้นพบวิธี "รีบูต" การมองเห็นในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคตาขี้เกียจ (Lazy Eye)
นักข่าวที่มีประสบการณ์ในวงการข่าวสุขภาพและข่าวบันเทิงมากกว่า 20 ปี ผู้หลงใหลในงานสายข่าว ที่ไม่เคยทำให้รู้สึกเบื่อ พร้อมนำเสนอข้อมูลสุขภาพที่น่าเชื่อถือและสามารถนำไปใช้ได้จริง การันตีด้วยปริญญาโทจากคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พร้อมผลงานที่ยึดมั่นในจรรยาบรรณสื่อ
