เช็กวิธีปฐมพยาบาล เมื่อพบยาหรืออาหารติดคอ

อาหารติดคอ คือ อุบัติเหตุขณะรับประทานอาหาร เมื่อมีสิ่งแปลกปลอมหลุดเข้าสู่ทางเดินอากาศหายใจขณะอาหารอยู่ในช่องปากจึงเกิดการสำลัก ฝาปิดกล่องเสียงจะเปิดพร้อมกับการหายใจเข้าอย่างแรง สิ่งที่เราเคี้ยวเข้าไปจึงติดอยู่บริเวณอวัยวะทางเดินอาหารหรือช่วงทรวงอก

วิธีช่วยเหลือตนเองเมื่ออาหารหรือสิ่งแปลกปลอมติดคอ

1. ใช้มือรัดกระตุกที่หน้าท้องของตนเอง โน้มตัวไปข้างหน้า มือข้างกำหมัดวางไว้ตรงช่วงสะดือ และมืออีกข้างวางทาบบนมือที่กำหมัด รัดกระตุกต่อเนื่อง 5 ครั้งต่อวินาที ทำจนกว่าเศษอาหารจะออก

2. หรือ ใช้เก้าอี้ที่พนักเก้าอี้ที่แข็งแรง โน้มตัวไปข้างหน้า วางหน้าท้องบริเวณสะดือ ใต้ลิ้นปี่ บนพนักเก้าอี้ กระแทกตัวลงไปอย่างต่อเนื่อง 5 ครั้ง หรือจนกว่าอาหารหรือสิ่งแปลกปลอมจะหลุดออก

วิธีช่วยเหลือผู้อื่นเมื่ออาหารหรือสิ่งแปลกปลอมติดคอ

อาการของผู้ที่มีอาหารหรือสิ่งแปลกปลอมติดคอ อุดกั้นการหายใจมักเอามือกุมที่คอ ตาเหลือก หน้าเขียว กระวนกระวาย 

หากเห็นดังนั้นให้รีบถามว่าอาหารติดคอหรือไม่ และให้การช่วยเหลือดังนี้

1. เข้าโอบทางด้านหลังผู้ป่วย มือข้างหนึ่งกำหมัดวางไว้ที่เหนือสะดือ ใต้ลิ้นปี่ หันด้านนิ้วโป้งเข้าหาลำตัวผู้ป่วย ให้ผู้ป่วยแยกขาออก และวางขาไว้กลางระหว่างขาทั้งสองข้างของผู้ป่วย

2. รัดมือและกระตุกอย่างต่อเนื่อง 5 ครั้งต่อ 1 วินาที ทำไปจนกว่าเศษอาหารจะออกหรือผู้ป่วยหมดสติ

3. หากเป็นคนอ้วน หรือคนท้อง ให้รัดกระตุกที่หน้าอก โดยทำเป็นชุดละ 5 ครั้งต่อเนื่องจนกว่าเศษอาหารหรือสิ่งแปลกปลอมจะออก หรือหมดสติ

4. หากผู้ป่วยยืนไม่ได้ และนั่งบนเก้าอี้หรือรถเข็น ให้ทำท่ารัดกระตุกเหมือนท่ายืน หากทำไม่ได้ให้ใช้สองมือประสานกันแล้ววางสันมือระหว่างสะดือกับลิ้นปี่ ดันหน้าท้องในแนวเฉียงขึ้นด้านบน 5 ครั้งอย่างต่อเนื่อง

5. หากผู้ป่วยหมดสติ ไม่หายใจ สังเกตจากแขนจะตกลงมา ให้จับผู้ป่วยนอนราบ โทรแจ้งสายด่วนผู้ป่วยฉุกเฉิน 1669 และทำ CPR จนกว่ารถพยาบาลจะมาถึง

กรณีเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 1 ปี อาหารติดคอ

-กรณีไม่หมดสติ ตรวจดูอาการทางเดินหายใจอุดกั้น เช่น ร้องไม่มีเสียง ไอไม่ออก

-จับคว่ำตบหลัง 5 ครั้ง สลับกับนอนหงาย กดหน้าอก 5 ครั้ง

-ใช้ฝ่ามือรองเพื่อซัพพอร์ตคอเด็กขณะตบหลัง

-ทำซ้ำจนสิ่งแปลกปลอมออกมา

-กรณีหมดสติ ให้ทำปฏิบัติการกู้ชีพ ขอความช่วยเหลือ ถ้าเห็นสิ่งแปลกปลอมค่อยดึงเอาสิ่งแปลกปลอมออกมา ทำการปฏิบัติการกู้ชีพจนความช่วยเหลือมาถึง

กรณีเด็กโต อาหารติดคอ

-กรณีไม่หมดสติ ถามว่าพูดได้ไหม ให้ลงมือช่วยเมื่อเห็นว่า พูดไม่มีเสียง

-รัดกระตุกที่ท้อง เหนือสะดือใต้ลิ้นปี (Abdominal Thrust)

-ทำซ้ำจนสิ่งแปลกปลอมออกมา

-กรณีหมดสติ ให้ทำปฏิบัติการกู้ชีพ และขอความช่วยเหลือ

-ถ้าเห็นสิ่งแปลกปลอมค่อยดึงเอาสิ่งแปลกปลอมออกมา

-ทำการปฏิบัติการชีพจนความช่วยเหลือมาถึง

ขอบคุณข้อมูลจาก: อ.นพ.ธิติวัฒน์ ศรีประสาธน์ รพ.จุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย , หนังสือการปฐมพยาบาลฉุกเฉินและการกู้ชีพขั้นพื้นฐาน สภากาชาดไทย