ฝนแช่–คลองเต็ม ปมสำคัญน้ำท่วม กทม.

ปัจจัยต่อมาคือ “ท่อไม่ตัน แต่คลองมันเต็ม” แม้กรุงเทพมหานครจะมีการลอกท่อระบายน้ำและเตรียมสถานีสูบน้ำไว้แล้ว แต่เมื่อเกิดฝนตกหนักในหลายพื้นที่พร้อมกัน น้ำจำนวนมากจะไหลไปรวมกันในคลองสายหลัก เช่น คลองแสนแสบ คลองลาดพร้าว คลองบางบัว และคลองประเวศบุรีรมย์ ทำให้ระดับน้ำในคลองสูงขึ้นจนถึงเกณฑ์วิกฤตและอาจล้นตลิ่ง

เมื่อคลองเต็มและระดับน้ำในคลองสูงกว่าระดับปลายท่อ น้ำจากพื้นที่ถนนจึงไม่สามารถระบายลงคลองได้ตามปกติ และอาจเกิดลักษณะน้ำดันกลับ กลายเป็น “คอขวด” ของระบบระบายน้ำ แม้ตัวท่อจะไม่ได้อุดตันก็ตาม

อีกปัจจัยคือ สภาพพื้นที่ลุ่มต่ำของกรุงเทพฯ โดยเฉพาะพื้นที่ฝั่งตะวันออกและเขตชั้นใน เช่น เสนานิคม ลาดพร้าววังหิน สวนหลวง หนองจอก และคันนายาว ซึ่งมีลักษณะเป็นแอ่ง เมื่อคลองสายหลักเต็ม การระบายน้ำจึงต้องพึ่งพาสถานีสูบน้ำเป็นหลัก ทำให้หลังฝนหยุดตกแล้วต้องใช้เวลาอีกหลายชั่วโมงกว่าระดับน้ำจะเริ่มลดลง

ขณะเดียวกัน ช่วงดังกล่าวยังมี น้ำทะเลหนุนสูง ร่วมด้วย ทำให้กรุงเทพมหานครต้องบริหารจัดการประตูระบายน้ำให้สอดคล้องกับจังหวะน้ำขึ้น-น้ำลง เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยาไหลหนุนเข้าสู่ระบบคลองชั้นใน และในบางช่วงอาจทำให้การสูบน้ำออกจากคลองลงสู่แม่น้ำและทะเลทำได้จำกัด

สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนว่า เมื่อเกิดฝนตกหนักและตกแช่เป็นเวลานาน ปัญหาน้ำท่วมไม่ได้เกิดจาก “ท่อตัน” เพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับความสามารถในการรองรับของทั้งระบบ ตั้งแต่พื้นที่รับน้ำ ท่อระบายน้ำ คลอง สถานีสูบน้ำ ไปจนถึงระดับน้ำปลายทางที่ต้องระบายออก