1
shared

ลานกีฬาวัฒนธรรมบ้านแหลม ชุมชนร่วมสร้าง “พื้นที่สุขภาวะ”

19 ธันวาคม 2562 14:39 153
ลานกีฬาวัฒนธรรมบ้านแหลม จ.เพชรบุรี ชุมชนร่วมสร้าง “พื้นที่สุขภาวะ” ด้วยไอเดียสุดสร้างสรรค์ พลิกฟื้นพื้นที่รกร้างว่างเปล่า

พื้นที่รกร้างเล็ก ๆ บริเวณหน้าเทศบาลบ้านแหลม อ.บ้านแหลม จ.เพชรบุรี ไร้คนสนใจ ชาวบ้านในชุมชนต่างก้มหน้าก้มตาทำกินตามวิถีชุมชนริมชายทะเลด้วยสภาพเศรษฐกิจอันบีบรัดจึงปล่อยลูกหลานเที่ยวเล่นไปตามประสาเพราะขาดแคลนพื้นที่เชิงสร้างสรรค์ในการทำกิจกรรมดี ๆ ร่วมกัน ทาง สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมมือกับสถาบันอาศรมศิลป์ อาสามาพลิกฟื้นพื้นที่รกร้างว่างเปล่าให้เป็น “พื้นที่สุขภาวะ” โดยดึงพลังชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมออก “ไอเดีย” เชิงสร้างสรรค์ให้พื้นที่รกร้างกลายเป็น “ลานกีฬาวัฒนธรรม”


พอฟังแนวคิดโครงการจาก สสส.และสถาบันอาศรมศิลป์ “วัน เมฆอัคคี” นายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลบ้านแหลม ปิ๊งไอเดียตามทันที จึงขันอาสานำชาวบ้านในชุมชนมาร่วมกระบวนการมีส่วนร่วมโดย สสส.เป็นเจ้าภาพจัดกิจกรรมระดมความคิดและความต้องการของชุมชน โดยสถาบันอาศรมศิลป์ในฐานะเชี่ยวชาญทางสถาปัตยกรรมอาสาเป็นฝ่ายถอด และ ยกร่าง ลานกีฬาในจิตนาการของชุมชนออกมาเป็นแปลนก่อสร้าง ส่วนท้องถิ่นหาช่องทางในการจัดสรรงบประมาณมาสนับสนุนสานฝันของคนในชุมชนให้กลายเป็นจริง


“เป้าหมายโครงการ คือ การดึงพลังทางความคิดจากการมีส่วนร่วมของชุมชนมาสร้างประโยชน์กลับคืนสู่ชุมชนตามความต้องการใช้ประโยชน์อย่างแท้จริงของคนในชุมชน ดังนั้นพื้นที่ทุกตารางนิ้วของลานกีฬาวัฒนธรรมแห่งนี้ชุมชนเห็นคุณค่าและไม่ถูกทิ้งร้างอีกต่อไป” นฤมล พลดงนอก สถาปนิกโครงการ กล่าวถึงแก่นงานขับเคลื่อนโครงการสร้างพื้นที่สุขภาวะที่มีจุดเริ่มต้นจากโครงการ “ลานกีฬาพัฒน์” ต้นแบบโครงการนี้

ลูกเล่นเล็ก ๆ ที่เป็นกิจกรรมง่าย ๆ ในกระบวนการมีส่วนร่วมที่ทางทีมสถาปนิกสถาบันอาศรมศิลป์นำมาปลุกไอเดียชุมชน เช่น แจกกระดาษโพสอิทให้พ่อแม่ผู้ปกครองเขียน โดยถามว่าลานกีฬาในฝันอยากให้มีอะไรบ้าง ? เสียงส่วนใหญ่ระบุคล้าย ๆ เช่น สระว่ายน้ำ สนามเปตอง ที่นั่งเล่น ปลูกต้นไม้เยอะ ๆ บ่อเลี้ยงปลา ฯลฯ หรือ กิจกรรมแจกปลาไม้ให้พ่อแม่ผู้ปกครองได้ระบายสีตามจิตนาการเพื่อนำไปแขวนบนราวอวนบนเรือ เพียงเท่านี้ก็รู้แล้วว่าสีใดที่ชุมชนชื่นชอบควรนำมาแต่งแต้มลานกีฬาวัฒนธรรมให้มีสีสันสวยงามโดนใจชุมชน


ความพิเศษของลานกีฬาวัฒนธรรมชุมชนบ้านแหลมตรงที่ไม่ได้เกิดจากความต้องการจากส่วนกลางยัดเยียดพื้นที่ตั้งหรืออุปกรณ์ออกกำลังกายให้เล่น เพราะลานกีฬาทั่วไปพิมพ์เดียวกันหมด จึงไม่โดดเด่นเชิงความคิดสร้างสรรค์ทางสถาปัตย์และศิลป์ดึงดูดความสนใจให้พี่น้องประชาชนมาใช้บริการ

สิ่งที่โดดเด่นของลานกีฬาวัฒนธรรม คือ สะท้อน “อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมชุมชน” โดยชุมชนมีส่วนร่วมออกแบบทางสถาปัตยกรรม ขุดลึกถึงความต้องการแท้จริงของเด็กและเยาวชนอยากเห็นสนามเด็กเล่นหรืออุปกรณ์กีฬารูปร่างหน้าตาใดที่พวกเขาชื่นชอบ ขณะที่ชุมชนช่วยหาจุดที่ตั้งที่เหมาะสมและสะดวกในการเดินทางของคนส่วนใหญ่ในชุมชน และสนองความต้องการแท้ ๆ ของท้องถิ่นที่ต้องการเปลี่ยนพื้นที่ไร้ค่าให้กลายเป็น “ตู้โชว์” อัตลักษณ์และวัฒนธรรมวิถีชุมชนที่เป็นผลจากการมีส่วนร่วม


ตัวอย่างไอเดียเก๋ที่เกิดขึ้น ท้องถิ่นนำเสนอเอาเรือประมงลำใหญ่ที่ถูกทิ้งมาวางเป็นอนุสรณ์สัญลักษณ์แห่งวิถีชาวประมง ความตั้งใจดังกล่าวเพื่อกระตุ้นและปลุกจิตสำนึกเด็กและเยาวชนว่าอย่าหลงลืมรากเหง้าวิถีชาวเลอาชีพที่หล่อเลี้ยงบรรพบุรุษและพวกเขาให้เติบโตขึ้นมาได้ในวันนี้

“ท้องถิ่นยังได้ต่อยอดไอเดียระหว่างกระบวนการมีส่วนร่วม เพราะเห็นศักยภาพเชิงพื้นที่เหมาะกับการดึงพลังงานลม และ แสงแดด จึงติดตั้งแผงโซล่าเซลส์ และ กังหันลม มาผลิตเป็นพลังงานสะอาดเป็นไฟส่องสว่างในลานกีฬาวัฒนธรรมด้วยโดยใช้งบประมาณของท้องถิ่นที่เข้ามาร่วมสนับสนุน” นายกเทศบาลบ้านแหลม ยกตัวอย่างไอเดียปัง ๆ ที่ผุดขึ้นระหว่างการมีส่วนร่วมกับ สสส.


ในยามเย็นก่อนพระอาทิตย์ลาลับขอบฟ้า ณ ลานกีฬาแห่งนี้คึกคักไปด้วยผู้คนในชุมชน เด็ก ๆ วางโทรศัพท์มือถือออกจากบ้านมาเล่นม้าโยก บ้างก็วิ่งเล่นไล่จับบนเรือเก่าที่รีโนเวทใหม่ให้มีสีสันสวยงาม เด็ก ๆ ต่างจิตนาการว่าตัวเองแล่นอยู่บนเรือแบล็คเพิร์ล ของ แจ๊คสแปโร่ จอมโจรสลัดในหนังเรื่อง Pirates of the Caribbean ส่วนพ่อแม่ทิ้งเชือกอวนแผงตากปลาออกมาเดิน – วิ่งขยับร่างกายทั้งชุดผ้าถุงกางเกงเลขาก๊วยแบบไม่เขินอายว่าการเล่นกีฬาต้องสวมใส่ชุดกีฬาสวย ๆ หรือต้องใส่รองเท้าแบรนด์เนมราคาแพง ๆ

แต่เพราะลานกีฬาวัฒนธรรมแห่งนี้พวกเขาออกแบบเอง จึงรู้สึกภาคภูมิใจในความเป็นเจ้าของเศษขยะสักชิ้นไม่มีให้เห็นที่ทุกคนต่างช่วยกันดูแล ต่างจากลานกีฬาที่อื่น ๆ ที่ถูกทิ้งร้างเพราะขาดกระบวนการมีส่วนร่วมด้าน “ความคิด” และ “ลงมือ” ระหว่างท้องถิ่น องค์กรภาคประชาสังคม และ คนในพื้นที่ จึงไม่แปลกลานกีฬาลักษณะนี้ทาง สสส.และสถาบันอาศรมศิลป์สามารถขยายผลไปแล้วในหลายพื้นที่ เช่น ชุมชนหาดเจ้าสำราญ จ.เพชรบุรี ชุมชนท่าฉลอม ชุมชนมหาชัย จ.สมุทรสาคร โดยท้องถิ่นให้การตอบรับดีมาก


“ในอนาคตท้องถิ่นจะใช้ลานกีฬาวัฒนธรรมเป็นจุดรวมตัวจัดงานประเพณีทะเลโคลน เพื่อดึงดูดการท่องเที่ยว และ จัดแข่งขันว่าวไทย โดยชุมชนจะสนับสนุนให้จัดตั้งชมรมว่าวไทยสอนทำว่าวจุฬา ปักเป้าแก่เด็ก ๆ บนลานกีฬาวัฒนธรรมแห่งนี้ด้วย” นายกเทศมนตรีบ้านแหลม เล่าถึงไอเดียใหม่ ๆ ที่จะดึงคนในชุมชนมามีส่วนร่วมขับเคลื่อนผลักดัน

แม้แต่ไอเดียเชิงอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมยังเกิดขึ้นบนลานกีฬาวัฒนธรรมแห่งนี้ โดยเป็นความคิดและความต้องการของชุมชนที่อยากให้ สสส.และสถาบันอาศรมศิลป์ ช่วยออกแบบ “ศูนย์เรียนรู้ระบบนิเวศน์ทางธรรมชาติ” เพราะชุมชนบ้านแหลมโอมล้อมไปด้วยป่าชายเลนอันอุดมสมบูรณ์ไปด้วยพันธุ์ไม้และสัตว์ทะเล จึงอยากให้ศูนย์เรียนรู้แห่งนี้เป็นแหล่งศึกษาธรรมชาติทางทะเลแก่เด็กและเยาวชนคนรุ่นใหม่ ถือเป็นแนวคิดใหม่ที่จะเกิดในเฟสต่อไปในอนาคต

ทั้งหมดเป็นเสียงสะท้อนจากการมีส่วนร่วมจากชุมชนแท้ ๆ จึงน่ายินดีไม่น้อย หากพื้นที่รกร้าง พื้นที่ใจกลางเมือง พื้นที่ที่ใช้งบประมาณจำกัด พื้นที่ในโรงเรียน หรือพื้นที่สาธารณะทั่วประเทศได้นำแนวคิด “ลานกีฬาวัฒนธรรม” ที่ สสส.และสถาบันอาศรมศิลป์ร่วมกันขับเคลื่อนนำไปเป็นต้นแบบ เพราะสังคมไทยยังมีความต้องการพื้นที่สุขภาวะที่พี่น้องประชาชนในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมช่วยกันคิดช่วยกันทำเพื่อนำไปสู่การสร้างพื้นที่สุขภาวะที่สร้างความสุขแก่ชุมชนได้อย่างแท้จริง


เกาะติดข่าวที่นี่ 
website: www.TNNThailand.com  
facebook : TNNThailand 
twitter : @TNNThailand 
Line : @TNNThailand 
Youtube Official : TNNThailand